Jarzeniówka LED – jak działa i czym różni się od tradycyjnej świetlówki
Jarzeniówka LED to po prostu świetlówka w wersji energooszczędnej. Z zewnątrz wygląda jak klasyczna tuba, którą znasz z biur, garaży czy hal, ale w środku pracuje zupełnie inna technologia. Zamiast gazu i dławika mamy diody LED oraz prosty układ elektroniczny. Dzięki temu świetlówka LED świeci stabilnie, nie potrzebuje czasu na rozruch i zużywa dużo mniej prądu niż stara jarzeniówka.
Nic dziwnego, że w wielu miejscach trwa stopniowa wymiana jarzeniówek na LED. To najszybszy sposób, żeby zostawić istniejące oprawy, a jednocześnie zyskać nowoczesne, tańsze w eksploatacji oświetlenie. Jeśli zastanawiasz się nad konkretnymi modelami, zajrzyj do kategorii świetlówki LED – znajdziesz tam różne długości i moce tub.
Jak zbudowana jest jarzeniówka LED i jak świeci?
W środku tuby LED znajduje się rząd diod przyklejonych do aluminiowego lub kompozytowego profilu. Całość przykrywa klosz – mleczny lub przezroczysty. Do tego dochodzi niewielki „driver”, czyli układ zasilający.
To właśnie diody odpowiadają za światło i jego równomierny rozkład. Typowa jarzeniówka LED o długości 120 cm potrafi osiągnąć strumień 2100–3100 lm przy znacznie mniejszym poborze mocy niż stara świetlówka. Dla użytkownika oznacza to po prostu jaśniejsze i przyjemniejsze światło przy niższych rachunkach.
LED-y bardzo dobrze znoszą częste włączanie i wyłączanie. W garażu, na zapleczu sklepu czy w pomieszczeniu socjalnym nie musisz się zastanawiać, czy „opłaca się” zgasić światło na chwilę – świetlówka LED zapala się od razu i nie skracasz w ten sposób jej życia.
Atutem jest też wybór barwy. Możesz wybrać światło ciepłe, neutralne lub zimne – tak, żeby w biurze było jasno i wyraźnie, a w domowym warsztacie po prostu wygodnie dla oczu.
Najpopularniejsze długości – świetlówka LED 60, 120 i 150 cm
Przy doborze tuby często kierujemy się długością i oznaczeniem trzonka. W praktyce najczęściej spotkasz:
- jarzeniówkę LED 60 cm – dobrą do małych pomieszczeń, szaf, spiżarni i małych garaży,
- jarzeniówkę LED 120 cm – najbardziej uniwersalną długość do biur, warsztatów i garaży,
- jarzeniówkę LED 150 cm – popularną w halach magazynowych i wysokich pomieszczeniach.
W opisach produktów pojawia się zazwyczaj oznaczenie T8 i trzonek G13 – to standard, który pozwala włożyć świetlówkę LED w miejsce dotychczasowej jarzeniówki w wielu oprawach liniowych i hermetycznych.
Jednostronne czy dwustronne zasilanie – gdzie tkwi różnica?
Przy wymianie jarzeniówki na LED bardzo ważne jest, jak tuba jest zasilana. Producenci stosują dwa rozwiązania:
- zasilanie jednostronne – prąd doprowadzamy tylko do jednego końca świetlówki LED (na jednej stronie mamy „fazę” i „zero”),
- zasilanie dwustronne – przewód fazowy podłączony jest do jednego końca tuby, a neutralny do drugiego, podobnie jak w klasycznych świetlówkach.
Dlaczego to ważne? Bo od tego zależy sposób przeróbki oprawy. W jednych modelach wystarczy wymienić starter na specjalny starter LED, w innych trzeba podać zasilanie 230 V bezpośrednio na zaciski świetlówki. Zawsze warto zerknąć do schematu producenta – dzięki temu unikniesz przepalenia nowej tuby już przy pierwszym włączeniu.
Jak podłączyć jarzeniówkę LED w starej oprawie?
Scenariusz jest zazwyczaj podobny: masz starą oprawę na świetlówki T8 i chcesz, żeby świeciła LED-ami. Najczęściej cały proces wygląda tak:
- Wyłączasz zasilanie i upewniasz się, że w oprawie nie ma napięcia.
- Demontujesz starą świetlówkę oraz tradycyjny starter.
- Sprawdzasz na opakowaniu, czy Twoja jarzeniówka LED ma zasilanie jednostronne, czy dwustronne.
- Według schematu producenta omijasz dławik/statecznik lub montujesz starter LED – tak, aby prąd trafiał tam, gdzie trzeba.
- Wkładasz nową świetlówkę LED i testujesz działanie.
Do prostych przeróbek nie trzeba specjalistycznych narzędzi, ale jeżeli nie czujesz się pewnie przy instalacji 230 V, lepiej poprosić o pomoc elektryka. Dobrze podłączona jarzeniówka LED nie migocze, świeci równomiernie na całej długości i nie powoduje przegrzewania oprawy.
Gdzie jarzeniówka LED sprawdzi się najlepiej?
Nowoczesne świetlówki LED możesz spotkać praktycznie wszędzie. Bardzo dobrze sprawdzają się w:
- garażach, warsztatach i piwnicach,
- biurach, salach konferencyjnych i open space’ach,
- magazynach i halach produkcyjnych,
- sklepach, zapleczach i pomieszczeniach socjalnych,
- korytarzach, klatkach schodowych i innych ciągach komunikacyjnych.
W ofercie znajdziesz także bardziej specjalistyczne rozwiązania, np. jarzeniówki LED do chłodni czy świetlówki do akwarium. W każdym przypadku zasada jest podobna – mniej energii, dłuższa żywotność i brak irytującego migotania, które dobrze pamiętamy ze starych jarzeniówek.
Czy jarzeniówki LED trzeba jakoś specjalnie utylizować?
Klasyczne świetlówki zawierają niewielką ilość rtęci, dlatego powinny trafiać do punktów zbiórki odpadów niebezpiecznych. Świetlówki LED są pod tym względem bezpieczniejsze – nie mają gazu ani rtęci, ale nadal są zaliczane do elektroodpadów. Zużytą jarzeniówkę LED najlepiej oddać w punkcie zbiórki elektrośmieci lub przy okazji wymiany w sklepie, który prowadzi taką zbiórkę.
Podsumowanie – dlaczego warto wymienić jarzeniówkę na świetlówkę LED?
Jarzeniówka LED to szybki sposób na unowocześnienie oświetlenia bez wymiany całych opraw. Świeci jaśniej, nie miga, startuje od razu po włączeniu i zużywa wyraźnie mniej energii. Do wyboru masz różne długości i barwy światła, więc łatwo dobrać model pod konkretne pomieszczenie. Jeżeli wciąż korzystasz ze starych jarzeniówek, wymiana na świetlówki LED zazwyczaj zwraca się szybciej, niż się spodziewasz – szczególnie tam, gdzie światło świeci przez wiele godzin dziennie.